W słoneczną i wyjątkowo ciepłą niedzielę 7 czerwca w cerkwi parafialnej pw. Wszystkich Świętych w Suwałkach odbyła się jedna z najważniejszych uroczystości w najnowszej historii miejscowej wspólnoty prawosławnej. Tego dnia świątynia została ponownie poświęcona po zakończonym generalnym remoncie, a wierni uczestniczyli również w instalacji i dedykacji trzech nowych dzwonów.

Drewniana cerkiew przy ul. Zarzecze 6, wzniesiona pod koniec XIX wieku, przeszła w ostatnich latach kompleksowe prace konserwatorskie i remontowe, które przywróciły jej dawny blask. Uroczystość zbiegła się z dorocznym świętem parafialnym – Niedzielą Wszystkich Świętych – i zyskała szczególnie podniosły charakter dzięki obecności ordynariusza Prawosławnej Diecezji Białostocko-Gdańskiej, arcybiskupa Jakuba.

Znaczenie wydarzenia dla suwalskiej parafii było wyjątkowe. Ostatnia uroczystość podobnej rangi odbyła się tutaj przed 28 laty. Zwieńczeniem wielomiesięcznych prac, realizowanych przy wsparciu środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz suwalskiego samorządu, stało się właśnie ponowne poświęcenie świątyni przez władykę Jakuba. Dla prawosławnych mieszkańców Suwalszczyzny był to historyczny moment duchowej i materialnej odnowy jedynej czynnej cerkwi parafialnej w mieście.

Obrzęd odnowienia świątyni

Ponowne poświęcenie cerkwi było konieczne po przeprowadzeniu generalnego remontu. Choć ołtarz pozostał nienaruszony, tradycja liturgiczna Kościoła prawosławnego przewiduje w takich przypadkach specjalny obrzęd odnowienia świątyni, zwany małym poświęceniem. Obejmuje on procesję z relikwiami, pokropienie murów i wnętrza wodą święconą oraz modlitwy o zachowanie świątyni i błogosławieństwo dla jej budowniczych, fundatorów oraz wiernych.

Arcybiskup Jakub wielokrotnie przewodniczył podobnym uroczystościom na terenie diecezji. Dokonywał m.in. małego poświęcenia po generalnym remoncie zabytkowej cerkwi św. Marii Magdaleny w Białymstoku, kaplicy w Jacznie, a także święcił nowe dzwonnice i dzwony w wielu podlaskich parafiach.

Uroczyste powitanie i Boska Liturgia

Uroczystości rozpoczęły się od Molebnia, czyli nabożeństwa połączonego z małym poświęceniem wody. Następnie, zgodnie z wielowiekową tradycją liturgiczną, przed wejściem do świątyni odbyło się uroczyste powitanie arcybiskupa.

Jako pierwsze władykę przywitały dzieci i młodzież parafialna, wręczając kwiaty. Następnie przedstawiciele Rady Parafialnej ofiarowali chleb i sól na tradycyjnym, ozdobnym rusznyku. Ostatnim elementem powitania było przywitanie hierarchy przez proboszcza parafii, ks. prot. Mariusza Kozłowskiego, który oczekiwał przed świątynią z krzyżem i kadzielnicą.

Po zakończeniu ceremonii powitalnej rozpoczął się obrzęd odnowienia świątyni. Bezpośrednio po nim sprawowana była uroczysta Boska Liturgia pod przewodnictwem arcybiskupa Jakuba. Nabożeństwo trwało kilka godzin i zgromadziło licznych wiernych oraz gości.

Poświęcenie nowych dzwonów

Zakończeniem liturgicznej części święta była procesja wokół świątyni. W jej trakcie dokonano poświęcenia i dedykacji trzech nowych dzwonów, które odtąd będą towarzyszyć najważniejszym wydarzeniom religijnym i parafialnym.

Podczas uroczystości nie zabrakło również podziękowań dla wszystkich osób i instytucji wspierających remont cerkwi. Wyrazy wdzięczności skierowano do sponsorów, darczyńców oraz przedstawicieli samorządu i instytucji publicznych, dzięki którym możliwa była realizacja inwestycji.

Wielogodzinne świętowanie zakończyła wspólna agapa, podczas której wierni i goście mogli spotkać się w mniej formalnej atmosferze.

Kameralna świątynia o wyjątkowej historii

Większość uroczystości odbywała się we wnętrzu świątyni, które zachwyca kameralnym charakterem i zabytkowym wystrojem. Sercem cerkwi jest jednorzędowy drewniany ikonostas z cennymi ikonami sprowadzonymi pod koniec XIX wieku z renomowanej moskiewskiej pracowni malarza Potapowa.

Na wydarzenie licznie przybyli duchowni z parafii prawosławnych regionu, m.in. z Augustowa, Białegostoku, Krynek, Sokółki, Supraśla, Suraża, którzy współsłużyli z arcybiskupem przy ołtarzu. Oprawę muzyczną uroczystości zapewnił chór z Krynek.

Wśród zaproszonych gości znaleźli się również przedstawiciele władz samorządowych, sponsorzy remontu oraz osoby związane z parafią. Suwalski samorząd reprezentowali prezydent miasta Czesław Renkiewicz oraz przewodniczący Rady Miejskiej Zdzisław Przełomiec. W nabożeństwie uczestniczyli także wierni pochodzenia ukraińskiego, aktywnie włączający się w życie parafii.

Trwająca blisko cztery godziny uroczystość, zgodnie z tradycją prawosławną odprawiana głównie na stojąco, wymagała od uczestników niemałej wytrwałości, jednak wyjątkowy charakter wydarzenia sprawił, że dla wielu stała się ona niezapomnianym przeżyciem.

Cerkiew Wszystkich Świętych – perła suwalskiego dziedzictwa

Cerkiew pw. Wszystkich Świętych w Suwałkach jest jednym z najcenniejszych zabytków drewnianej architektury sakralnej regionu oraz ważnym świadectwem wielokulturowej historii Suwalszczyzny. Obecnie pozostaje jedyną czynną świątynią prawosławną w mieście.

Świątynię wzniesiono w latach 1891–1892 jako kaplicę cmentarną na terenie prawosławnej nekropolii przy dzisiejszej ul. Zarzecze. Jej poświęcenie odbyło się 8 września 1892 roku. Materiał budowlany – 401 sosnowych kloców – przekazało państwowe leśnictwo, a koszt budowy wyniósł około 2,5 tysiąca rubli.

Przełomowym momentem w historii obiektu był rok 1940. Po zniszczeniu podczas II wojny światowej murowanej cerkwi św. Jerzego Zwycięzcy, która wcześniej pełniła funkcję głównej świątyni parafialnej w Suwałkach, niewielka kaplica cmentarna przejęła jej rolę. Funkcję tę pełni nieprzerwanie do dziś.

W okresie PRL cerkiew była kilkakrotnie okradana i niszczona, jednak dzięki gruntownemu remontowi przeprowadzonemu pod koniec lat 70. XX wieku udało się ją uratować. Kolejne etapy prac konserwatorskich prowadzono od 2013 roku, obejmując m.in. wymianę oszalowania wieży oraz remont dachu. Ich ostatecznym zwieńczeniem stał się zakończony właśnie generalny remont świątyni.

Architektonicznie obiekt reprezentuje tradycyjny styl rusko-bizantyński. Jest to drewniana budowla o konstrukcji zrębowej, w całości oszalowana deskami, wzniesiona na planie krzyża greckiego. Od strony zachodniej znajduje się wyraźnie wydzielony przedsionek, czyli babiniec. Na skrzyżowaniu naw dominuje wysoka czworoboczna wieża nakryta namiotowym dachem i zwieńczona charakterystyczną cebulastą kopułą z prawosławnym krzyżem. Nad głównym wejściem usytuowano mniejszą, otwartą wieżyczkę pełniącą funkcję dzwonnicy.

Cerkiew stanowi integralną część zabytkowego Zespołu Cmentarzy Siedmiu Wyznań w Suwałkach – jednego z najcenniejszych i najbardziej wymownych świadectw dawnej wielokulturowości regionu.