Suwałki po raz szósty stały się miejscem spotkania polskiego kina, teatru i publiczności. W czwartek, 20 sierpnia, rozpoczął się Festiwal Filmowy „Wajda na Nowo”. Tegoroczna edycja ma szczególny charakter – odbywa się w Roku Andrzeja Wajdy, w setną rocznicę urodzin wybitnego reżysera, który przyszedł na świat właśnie w Suwałkach. Przez cztery festiwalowe dni rodzinne miasto A. Wajdy przypomina jego twórczość, ale przede wszystkim zaprasza do rozmowy o wartościach, historii i znaczeniu kina. Program tegorocznej edycji łączy projekcje filmowe, spotkania z wybitnymi przedstawicielami polskiej kinematografii, wystawy, teatr, muzykę oraz wydarzenia adresowane do młodych twórców.

Wajda także teatralny

Pierwszy dzień festiwalu rozpoczął się od spotkania ze sztuką Andrzeja Pągowskiego. W patio Suwalskiego Ośrodka Kultury otwarto wystawę „Wajda na nowo – suplement”, będącą rozwinięciem wcześniejszego projektu poświęconego filmom reżysera. Tym razem a. Pągowski sięgnął po mniej oczywisty, ale niezwykle ważny fragment dorobku Wajdy – jego realizacje teatralne, przede wszystkim spektakle Teatru Telewizji. Na wystawie znalazły się plakaty inspirowane m.in. „Hamletem”, „Makbetem”, „Zbrodnią i karą” czy „Bigda idzie!”. Projekt pokazuje, że twórczość Wajdy nie kończyła się na wielkim ekranie. Był również artystą teatru, dla którego literatura i scena stanowiły ważną przestrzeń artystycznego dialogu. Wernisaż zgromadził licznych przedstawicieli świata filmu i kultury oraz samorządowców i przedstawicieli instytucji wspierających festiwal. Byli m.in. laureat Oscara Allan Starski, aktorzy Emilia Krakowska, Olgierd Łukszewicz i  Robert Węckiewicz. Oficjalne otwarcie wydarzenia odbyło się następnie w Sali im. Andrzeja Wajdy.

Suwałki oddały hołd swojemu najwybitniejszemu twórcy

O znaczeniu festiwalu mówili przedstawiciele miasta, organizatorów, instytucji kultury i partnerów wydarzenia. Tegoroczna edycja jest szczególna również dlatego, że festiwal wpisuje się w ogólnopolskie obchody Roku Andrzeja Wajdy. Dla Suwałk jest to jednak coś więcej niż kolejna impreza kulturalna. Wajda urodził się tutaj 6 marca 1926 roku. Z Suwałkami związane są jego najwcześniejsze wspomnienia i doświadczenia, które później – już w dorosłym życiu – znalazły odbicie w jego twórczości.Dlatego festiwal jest próbą symbolicznego połączenia miejsca, z którego Wajda wyruszył w świat, z dorobkiem artysty, który zdobył najważniejsze laury światowego kina.

Wajda i Więckiewicz – spotkanie z „Wałęsą”

Jednym z najważniejszych punktów inauguracji była rozmowa Łukasza Maciejewskiego z Robertem Więckiewiczem, odtwórcą głównej roli w filmie „Wałęsa. Człowiek z nadziei”. Spotkanie stało się okazją do spojrzenia na film Wajdy nie tylko przez pryzmat historii i polityki, ale również pracy aktora nad postacią człowieka, którego życiorys znany jest niemal każdemu Polakowi. Po rozmowie publiczność obejrzała film z 2013 roku. To właśnie takie połączenie – projekcja dzieła i bezpośrednie spotkanie z jego współtwórcą – jest jednym z najcenniejszych elementów festiwalu. Pozwala zobaczyć znany film z nowej perspektywy i dowiedzieć się, jak powstawała jego ekranowa opowieść.

Krótka „Lekcja pływania”

W programie otwarcia znalazło się również miejsce na filmową ciekawostkę – krótkometrażową „Lekcję pływania” Andrzeja Wajdy z 1970 roku. Ta niewielka filmowa forma powstała przy okazji realizacji „Brzeziny”, a dziś stanowi interesujący dokument twórczego sposobu pracy reżysera. Jej obecność podczas inauguracji przypomniała, że dorobek Wajdy kryje jeszcze wiele mniej znanych historii i artystycznych drobiazgów, które warto odkrywać na nowo.

Muzyka opowiedziała o Wajdzie

Wieczorem festiwal przeniósł się w świat muzyki. Publiczność wysłuchała koncertu „Wajda – Muzyka” przygotowanego przez Adama Sztabę i jego orkiestrę. Było to widowisko łączące muzykę wykonywaną na żywo z obrazami z filmów Wajdy. W programie znalazły się motywy związane m.in. z „Kanałem”, „Popiołem i diamentem”, „Weselem”, „Dantonem” i „Człowiekiem z marmuru”. Muzyka stała się więc kolejnym sposobem opowiadania o filmowym świecie reżysera – świecie, w którym historia Polski, ludzkie emocje i osobiste wybory bohaterów nieustannie się przenikały.

„Brzezina” pod suwalskim niebem

Pierwszy festiwalowy dzień zakończyło kino plenerowe nad Czarną Hańczą. Publiczność mogła obejrzeć „Brzezinę” – jeden z najbardziej nastrojowych i przejmujących filmów Andrzeja Wajdy. Ekranizacja opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza to opowieść o przemijaniu, miłości, zazdrości, śmierci i potrzebie przeżywania życia. W filmie wystąpili m.in. Daniel Olbrychski, Olgierd Łukaszewicz i Emilia Krakowska, którzy po latach powrócili do Suwałk, aby ponownie spotkać się z publicznością wokół dzieła Wajdy. Szczególnego znaczenia nabrała obecność aktorów, którzy pamiętają reżysera nie tylko z ekranu, ale przede wszystkim z planu filmowego. Zapowiedź „Brzeziny” była więc czymś więcej niż wprowadzeniem do projekcji – stała się spotkaniem żywej pamięci o twórcy z jego dziełem.

Wielkie nazwiska w mieście Wajdy

Tegoroczny festiwal zgromadził w Suwałkach wyjątkowe grono artystów. Wśród gości znaleźli się m.in. Janusz Gajos, Robert Więckiewicz, Maja Komorowska, Anna Seniuk, Emilia Krakowska, Magdalena Zawadzka, Olgierd Łukaszewicz, Joanna Szczepkowska, a także Allan Starski – wybitny scenograf i laureat Oscara – oraz reżyser Wojciech Marczewski. Ich obecność nadaje festiwalowi szczególny charakter. To nie jest bowiem wyłącznie przegląd filmów. To spotkanie pokoleń ludzi, którzy przez dziesięciolecia współtworzyli polską kulturę i kino.

Pierwszy dzień – dopiero początek

Czwartkowa inauguracja pokazała, że tegoroczny „Wajda na Nowo” ma ambicję wyjścia poza tradycyjną formułę festiwalu filmowego. Obok filmów są teatr, plakat, muzyka, rozmowy i bezpośredni kontakt publiczności z artystami. Przed Suwałkami jeszcze trzy dni wydarzeń. W programie znalazły się kolejne projekcje filmów Wajdy, spotkania z twórcami, spektakle, debaty oraz wydarzenia skierowane do młodych ludzi zainteresowanych filmem. Jednym z najważniejszych punktów będzie jubileuszowa debata poświęcona dziedzictwu reżysera, w której udział wezmą m.in. Emilia Krakowska, Olgierd Łukaszewicz, Wojciech Marczewski, Allan Starski, Robert Więckiewicz i Magdalena Zawadzka.

Szósta edycja „Wajda na Nowo” trwa w Suwałkach od 20 do 23 sierpnia. Wszystko wskazuje na to, że tegoroczne spotkanie z twórczością urodzonego nad Czarną Hańczą reżysera będzie nie tylko wspomnieniem jego wielkiego dorobku, ale także próbą odpowiedzi na pytanie, dlaczego filmy Andrzeja Wajdy wciąż potrafią być dla kolejnych pokoleń ważne i aktualne. Bo być może właśnie na tym polega fenomen Wajdy – jego filmy się nie starzeją. Zmieniają się tylko pytania, z którymi przychodzimy je oglądać.